درمان خانگی عفونت چشم در بزرگسالان: ۷ روش مطمئن و زمان مراجعه به پزشک
صبح از خواب بیدار می‌شوید و پلک‌هایتان به‌هم چسبیده است. چشم قرمز شده، می‌سوزد و ترشح دارد. اولین فکری که به سرتان می‌زند چیست؟ احتمالاً این‌که «یک چیز خانگی امتحان کنم تا خوب شود».
این واکنش طبیعی است و در بعضی موارد درست هم هست. عفونت‌های خفیف چشم، با مراقبت ساده در خانه، اغلب خودشان بهبود پیدا می‌کنند. اما همه‌ی عفونت‌های چشم شبیه هم نیستند. بعضی‌ها با یک روش اشتباه خانگی بدتر می‌شوند و حتی می‌توانند به قرنیه آسیب بزنند.
در این مقاله ساده توضیح می‌دهیم کدام مراقبت‌های خانگی ایمن‌اند، از چه کارهایی باید دوری کنید و با دیدن چه علائمی نباید یک روز هم صبر کنید.
عفونت چشم چیست و چه انواعی دارد؟
عفونت چشم یعنی ورود میکروب (ویروس، باکتری یا گاهی قارچ) به بخشی از چشم یا پلک‌ها. شایع‌ترین نوع آن ورم ملتحمه است که به آن «چشم صورتی» یا «ورم چشم» هم می‌گویند. ملتحمه لایه‌ی نازکی است که روی سفیدی چشم و داخل پلک‌ها را می‌پوشاند.
- عفونت ویروسی: در بزرگسالان شایع‌تر است. معمولاً ترشح آبکی دارد و ممکن است همراه سرماخوردگی باشد.
- عفونت باکتریایی: ترشح غلیظ‌تر و چرکی‌تر است و صبح‌ها پلک‌ها را به هم می‌چسباند.
- حساسیت چشمی: عفونت نیست، اما علائمش شبیه است. خارش شدید و اشک‌ریزش، بدون ترشح غلیظ، نشانه‌ی رایج آن است.
علائم رایج عفونت چشم
- قرمزی و سوزش
- احساس شن یا جسم خارجی در چشم
- ترشح آبکی، غلیظ یا چسبنده
- ورم یا سنگینی پلک‌ها
- حساسیت به نور (در موارد شدیدتر)
آیا درمان خانگی عفونت چشم جواب می‌دهد؟
پاسخ کوتاه این است که برای کم کردن علائم بله، برای از بین بردن میکروب نه.
روش‌های خانگی دردسر را کمتر می‌کنند و به راحتی شما کمک می‌کنند، اما یک عفونت باکتریایی یا ویروسی را «درمان» نمی‌کنند. بدن در بسیاری از عفونت‌های ویروسی خودش مشکل را حل می‌کند. در عفونت باکتریایی ممکن است پزشک قطره یا پماد آنتی‌بیوتیک تجویز کند. بنابراین درمان خانگی بیشتر یک «مراقبت حمایتی» است، نه جایگزین درمان پزشکی.
۷ روش ایمن برای مراقبت خانگی از عفونت چشم
۱. دست‌هایتان را مرتب بشویید
میکروب‌ها با دست به چشم می‌رسند و از یک چشم به چشم دیگر یا به اطرافیان منتقل می‌شوند. قبل و بعد از هر بار دست زدن به چشم یا مصرف قطره، دست‌ها را با آب و صابون بشویید.
۲. ترشح را با پارچه‌ی تمیز پاک کنید
یک دستمال نرم و بدون پُرز (یا گاز استریل) را کمی مرطوب کنید. با ملایمت از گوشه‌ی داخلی چشم به‌سمت گوشه‌ی بیرونی بکشید. برای هر بار پاک کردن و هر چشم از یک قسمت تمیز یا پارچه‌ی جدید استفاده کنید تا میکروب به چشم سالم نرسد.
۳. از کمپرس گرم یا سرد استفاده کنید
- کمپرس گرم برای شل کردن ترشح خشک‌شده و پلک‌های چسبیده مفید است.
- کمپرس سرد برای کم کردن ورم و خارش و حس سوزش مناسب‌تر است.
پارچه‌ی تمیز را در آب گرم (نه داغ) یا سرد خیس کنید، آب اضافه را بگیرید و حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه روی پلک بسته بگذارید. این کار را چند بار در روز تکرار کنید. هر بار پارچه‌ی تمیز بردارید و آن را برای چشم سالم هم به کار نبرید.
۴. از اشک مصنوعی کمک بگیرید
قطره‌های اشک مصنوعی (روان‌کننده) خشکی و حس شن را کم می‌کنند و به شستن مواد تحریک‌کننده کمک می‌کنند. نوع مناسب و دفعات مصرف را از داروساز یا چشم‌پزشک بپرسید. نوک شیشه‌ی قطره را به چشم یا پلک نزنید که آلوده نشود.
۵. لنز و آرایش چشم را کنار بگذارید
لنز تماسی و لوازم آرایش چشم می‌توانند میکروب را نگه دارند و عفونت را بدتر کنند. تا زمانی که کاملاً خوب نشده‌اید از آن‌ها استفاده نکنید. لوازم آرایشی که حین عفونت به کار برده‌اید (ریمل، خط چشم، سایه) را دور بیندازید.
۶. وسایل شخصی را جدا کنید و بشویید
حوله، دستمال، روبالشی و ماسک خواب را با دیگران شریک نشوید. روبالشی و حوله را مرتب با آب گرم و مواد شوینده بشویید تا دوباره آلوده نشوید و عفونت به اعضای خانواده نرسد.
۷. استراحت کنید و علائم را زیر نظر بگیرید
به چشم‌هایتان استراحت بدهید و مدت نگاه کردن به صفحه‌نمایش را کم کنید. اگر عفونتی که احتمالاً ویروسی یا باکتریایی است دارید، در خانه بمانید تا دیگران را آلوده نکنید. در طول ۲ تا ۳ روز اول ببینید علائم رو به بهبود است یا بدتر می‌شود. اگر بدتر شد، منتظر نمانید.
چه کارهایی را نباید در خانه انجام دهید؟
بعضی روش‌های سنتی یا اینترنتی نه‌تنها کمکی نمی‌کنند، بلکه می‌توانند خطرناک باشند:
- ریختن مواد خانگی داخل چشم مثل شیر، عسل، گلاب، چای کیسه‌ای یا آب پیاز. این‌ها استریل نیستند و می‌توانند میکروب جدید وارد چشم کنند.
- استفاده از قطره‌های قدیمی یا باقی‌مانده‌ی دیگران، به‌خصوص قطره‌های حاوی کورتون. مصرف خودسرانه‌ی کورتون در برخی عفونت‌ها (مثل نوع هرپسی) می‌تواند آسیب جدی بزند.
- مالیدن چشم، که هم تحریک را بیشتر می‌کند و هم عفونت را پخش می‌کند.
- ادامه‌ی استفاده از لنز با این فکر که «حتماً چیزی نیست».
- قطع زودهنگام داروی تجویزی وقتی علائم کمتر شد.
چه زمانی باید فوراً به چشم‌پزشک مراجعه کنید؟
درمان خانگی فقط برای عفونت‌های خفیف مناسب است. اگر هر یک از موارد زیر را دارید، مراجعه به پزشک را عقب نیندازید:
- درد متوسط تا شدید چشم
- تاری دید یا کاهش ناگهانی بینایی
- حساسیت شدید به نور
- احساس این‌که چیزی در چشم گیر کرده است
- ترشح غلیظ و چرکی که مدام برمی‌گردد
- تب، سردرد یا ورم شدید دور چشم
- عفونت بعد از ضربه به چشم، ورود مواد شیمیایی یا جسم خارجی
- استفاده‌کنندگان از لنز تماسی که علائم دارند
- افراد با سیستم ایمنی ضعیف یا کسانی که اخیراً جراحی چشم داشته‌اند
- ادامه‌ی علائم بیش از یک هفته یا بدتر شدن آن‌ها
به‌طور کلی، اگر مطمئن نیستید، معاینه‌ی پزشک از حدس زدن ایمن‌تر است.
چطور از عفونت چشم پیشگیری کنیم؟
- دست‌ها را مرتب بشویید و به چشم‌ها دست نزنید.
- حوله و وسایل آرایش چشم را با کسی شریک نشوید.
- لنزها را طبق دستور تمیز و ضدعفونی کنید و با لنز نخوابید (مگر پزشک اجازه داده باشد).
- لوازم آرایش چشم را زود به زود عوض کنید.
- در محیط‌های شلوغ یا استخر مراقب بهداشت چشم باشید.
نتیجه‌گیری
درمان خانگی عفونت چشم در بزرگسالان می‌تواند علائم را آرام‌تر و دوره‌ی بیماری را قابل‌تحمل‌تر کند، به شرط این‌که ایمن باشد. شستن دست‌ها، پاک کردن ملایم ترشح، کمپرس، اشک مصنوعی و رعایت بهداشت وسایل شخصی ساده‌ترین و مطمئن‌ترین کارها هستند.
اما حد خودتان را بشناسید. اگر درد، تاری دید، حساسیت شدید به نور یا ترشح چرکی دارید، یا بعد از چند روز بهتر نشده‌اید، به چشم‌پزشک مراجعه کنید. چشم عضو حساسی است و تأخیر در درمان بعضی عفونت‌ها می‌تواند به قرنیه آسیب بزند.
این مقاله جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.