IVF همیشه گزینه نخست درمان ناباروری نیست
عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم تولید مثل یزد با تأکید بر نقش سن در کاهش توان باروری زنان گفت: در زنان ۳۵ ساله و بالاتر، در صورت باردار نشدن پس از ۶ ماه تلاش منظم، بررسی‌های ناباروری باید آغاز شود؛ با این حال IVF برای همه زوج‌ها نخستین گزینه درمانی نیست و انتخاب روش درمان به علت ناباروری و شرایط هر زوج بستگی دارد.
اعظم آقارحیمی، عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم تولید مثل یزد، با اشاره به تأثیر سن بر باروری زنان گفت: با افزایش سن، به‌ویژه پس از ۳۵ سالگی، تعداد و کیفیت تخمک‌ها کاهش پیدا می‌کند و همین مسئله می‌تواند احتمال بارداری و انتخاب مسیر درمان ناباروری را تحت تأثیر قرار دهد.
وی تأکید کرد: در زنان بالای ۳۵ سال، در صورتی که پس از حدود ۶ ماه رابطه منظم و بدون استفاده از روش‌های پیشگیری بارداری اتفاق نیفتد، بهتر است بررسی‌های تخصصی ناباروری آغاز شود.
این توصیه با دستورالعمل‌های انجمن پزشکی باروری آمریکا و کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا نیز همخوان است؛ بر اساس این راهنماها، بررسی ناباروری در زنان زیر ۳۵ سال معمولاً پس از ۱۲ ماه و در زنان ۳۵ ساله و بالاتر پس از ۶ ماه تلاش ناموفق برای بارداری توصیه می‌شود. در زنان بالای ۴۰ سال نیز ارزیابی زودتر می‌تواند ضرورت داشته باشد.
تشخیص دقیق؛ نخستین گام درمان ناباروری
آقارحیمی تشخیص دقیق علت ناباروری را نخستین مرحله در انتخاب روش درمان عنوان کرد و افزود: در مرکز تحقیقاتی درمانی ناباروری یزد، زوج‌ها می‌توانند از خدمات تخصصی کلینیک‌های زنان و مردان و آزمایشگاه‌های تشخیصی استفاده کنند تا بررسی‌های لازم در کوتاه‌ترین زمان انجام شود.
به گفته وی، سن زوجین، وضعیت تخمدان‌ها و رحم، کیفیت اسپرم و علت اصلی ناباروری از عواملی هستند که در تعیین مسیر درمان نقش دارند.
راهنمای ASRM نیز تأکید می‌کند بررسی ناباروری باید به‌صورت نظام‌مند و همزمان در هر دو طرف انجام شود و در صورت وجود شریک مرد، ارزیابی سابقه باروری و آزمایش مایع منی از مراحل اولیه بررسی است.
IVF همیشه نخستین انتخاب نیست
این جنین‌شناس با تأکید بر اینکه لقاح آزمایشگاهی یا IVF برای تمام زوج‌های نابارور نخستین گزینه محسوب نمی‌شود، گفت: در برخی بیماران می‌توان ابتدا از روش‌های کم‌مداخله‌تر استفاده کرد.
وی افزود: دارودرمانی یا تلقیح داخل رحمی اسپرم (IUI) در برخی شرایط می‌تواند گزینه درمانی باشد و تنها در صورت وجود اندیکاسیون مشخص یا موفق نبودن درمان‌های ساده‌تر، روش‌های پیشرفته کمک‌باروری مانند IVF مطرح می‌شوند.
چه زمانی IVF مطرح می‌شود؟
آقارحیمی درباره شرایطی که ممکن است استفاده از IVF را ضروری‌تر کند، گفت: آسیب یا انسداد لوله‌های رحمی، برخی موارد کاهش ذخیره تخمدان، اختلال قابل‌توجه در کیفیت اسپرم، شکست درمان‌های ساده‌تر و بعضی شرایطی که نیازمند بررسی ژنتیکی جنین پیش از انتقال هستند، از جمله مواردی‌اند که استفاده از IVF یا دیگر روش‌های پیشرفته کمک‌باروری را مطرح می‌کنند.
وی تأکید کرد که نمی‌توان برای همه زوج‌های نابارور نسخه درمانی یکسانی تجویز کرد؛ زیرا علت ناباروری ممکن است زنانه، مردانه، ترکیبی یا در برخی موارد بدون علت مشخص باشد.
گزارش‌های تخصصی ACOG نیز نشان می‌دهد مشکلات تخمک‌گذاری از علل مهم ناباروری در زنان و اختلال در تعداد یا عملکرد اسپرم از عوامل مهم ناباروری در مردان هستند؛ از این رو ارزیابی هر دو نفر در روند تشخیص اهمیت دارد.
تأخیر در مراجعه می‌تواند گزینه‌های درمانی را محدود کند
عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم تولید مثل یزد خاطرنشان کرد: هرچه بررسی ناباروری زودتر و دقیق‌تر انجام شود، پزشک امکان بیشتری برای انتخاب روش درمان متناسب با شرایط زوج خواهد داشت.
وی به‌ویژه درباره زنان بالای ۳۵ سال توصیه کرد مراجعه به مراکز تخصصی به تأخیر نیفتد؛ زیرا افزایش سن یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر توان باروری زنان است و کاهش ذخیره و کیفیت تخمک می‌تواند شانس بارداری طبیعی و موفقیت برخی درمان‌ها را کاهش دهد.
آقارحیمی در پایان تأکید کرد: انتخاب بین دارودرمانی، IUI، IVF یا سایر روش‌های کمک‌باروری باید پس از بررسی کامل شرایط زوج و بر اساس علت ناباروری انجام شود و نمی‌توان یک روش واحد را برای همه بیماران مناسب دانست.